شاخص بورس چیست و انواع آن کدام است؟

شاخص بورس چیست و انواع آن کدام است؟

شاخص بورس

به طور کلی شاخص یا (index) عددی است که بیانگر وضعیت کلی هر چیز باشد. پس هر چیزی می‌تواند شاخص داشته باشد. بازار بورس دارای انواع مختلفی شاخص است که هر کدام از آنها با فرمول مخصوص خود محاسبه می‌شود و بیانگر وضعیت خاصی در بازار است. در ادامه به معرفی تعدادی از شاخص های معروف و پر کاربرد در بازار بورس می‌پردازیم.

شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران

شاخص قیمت و بازده نقدی بورس اوراق بهادار تهران یا (TEDPIX) که به اختصار شاخص کل بورس هم نامیده می‌شود از پرکاربرد ترین شاخص ها نزد افراد فعال در بازار است. شاخص کل بورس در واقع نشانگر تغییرات قیمت ها و بازدهی بازار می‌باشد. بدین صورت که افزایش قیمت ها در بازار باعث افزایش شاخص کل و کاهش قیمت ها در بازار باعث کاهش شاخص کل می‌شود. اما اگر بخواهیم دقیق تر بررسی کنیم، باید به نکاتی اشاره کرد.

اول اینکه در محاسبه شاخص کل بورس سود سالانه ای که شرکت ها به سهامداران خود پرداخت می‌کنند هم لحاظ می‌شود. دوم اینکه در محاسبه شاخص کل، به هر شرکت بسته به بزرگی و ارزش بازاری که دارد یک ضریب وزنی تعلق می‌گیرد. یعنی هر چه یک شرکت بزرگ تر باشد، اثر گذاری بیشتری هم در تغییرات شاخص کل دارد. لازم به توضیح است که ارزش بازار هر شرکت عبارت است از حاصل ضرب قیمت هر سهم آن در تعداد کل سهام آن شرکت.

برای آنکه بهتر متوجه مفهوم این شاخص شوید، فرض کنید که شما از تمام نماد های فعال در بازار بورس تهران یک سهم خریداری کرده اید. در این صورت به همان میزان که شاخص کل بورس افزایش یا کاهش یابد، به همان میزان هم شما سود یا زیان کسب می‌کنید.

شاخص قیمت بورس اوراق بهادار تهران

شاخص کل قیمت یا (TEPIX) یکی دیگر از اصلی ترین شاخص های بازار بورس تهران است. این شاخص بسیار مشابه شاخص کل بورس است با این تفاوت که در محاسبه آن سود سالانه ای که شرکت ها به سهامداران خود پرداخت می‌کنند حساب نمی‌شود. بدین ترتیب برای مثال اگر در طول مدت زمانی معین شاخص کل قیمت 20 درصد افزایش یابد، بدین معناست که سطح قیمت عموم سهم های بازار 20 درصد افزایش داشته است. نکته دیگر آن که همانند شاخص کل بورس، در محاسبه شاخص کل قیمت نیز شرکت هایی که ارزش بازار بزرگ تری دارند، اثر گذاری بیشتری هم بر روی شاخص قیمت خواهند داشت.

شاخص بورس چیست و انواع آن کدام است؟

شاخص کل هم وزن

این شاخص بسیار مشابه شاخص کل بورس می‌باشد و تنها یک تفاوت عمده بین آنها وجود دارد. آن هم این است که در محاسبه شاخص کل هم وزن، تمام شرکت ها به یک اندازه در تغییرات شاخص مؤثر هستند. درحالی که در محاسبه شاخص کل، شرکت هایی که ارزش بازار بزرگ تری دارند اثر گذاری بیشتری هم بر تغییرات شاخص خواهند داشت. بنابراین عده ای معتقد هستند که شاخص کل هم وزن معیار درست تری برای تعیین وضعیت بازار است، چرا که اگر در یک روز، نماد های با ارزش بازار سنگین که به آن ها نماد های شاخص ساز هم گفته می‌شود همگی منفی باشند، اما غالب نماد های بازار مثبت باشد ممکن است شاخص کل هم منفی شود و برعکس. در حالی که غالب بازار وضعیتی مثبت و افزایشی داشته است.

شاخص 50 شرکت فعال تر

هر سه ماه یکبار فهرستی منتشر می‌شود که در آن 50 شرکتی که از نظر نقد شوندگی امتیاز بالاتری دارند، یعنی حجم معاملات خرید و فروش سهام آن بالاتر است و هم خریداران راحت تر می‌توانند سهام آن شرکت ها را خریداری کنند و هم فروشندگان راحت تر می‌توانند سهام خود را به فروش برسانند، اعلام می‌شود. شاخص 50 شرکت فعال تر تنها تغییرات قیمت سهام همین شرکت ها را محاسبه می‌کند.

شاخص 30 شرکت بزرگ

همان طور که قبل تر گفته شده ارزش بازار هر شرکت عبارت است از حاصل ضرب قیمت هر سهم در تعداد کل سهام آن شرکت. شاخص 30 شرکت بزرگ تنها تغییرات قیمت 30 شرکتی را محاسبه می‌کند که دارای بالاترین ارزش بازار در بازار بورس هستند و صرفاً نشانگر تغییرات قیمتی همین 30 شرکت به خصوص می‌باشد. برای اطلاع از نام این شرکت ها می‌توانید به سایت شرکت مدیریت فناوری بورس تهران مراجعه نمایید.

شاخص صنعت

همان طور که از نام این شاخص پیداست، شاخص صنعت تنها تغییرات قیمتی شرکت های حاضر در یک صنعت یا گروه بورسی را محاسبه می‌کند. در بازار بورس صنایع یا گروه های مختلفی داریم که برای نمونه می‌توان به صنایع خودرویی، پتروشیمی و پالایشگاهی، فلزات اساسی،  شیمیایی، زراعت و کشاورزی، دارویی و …. اشاره کرد. برای مثال شاخص صنعت شیمیایی تنها بیانگر تغییرات قیمتی شرکت های فعال در حوزه محصولات شیمیایی خواهد بود و برآیندی از افزایش یا کاهش قیمت سهام شرکت های فعال در آن صنعت را نشان می‌دهد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *