همه چیز درباره افزایش سرمایه

همه چیز درباره افزایش سرمایه

افزایش سرمایه چیست؟

افزایش سرمایه یکی از ابزار های تأمین مالی برای شرکت هاست. شرکت ها به دلایل مختلفی در برهه های زمانی خاص نیاز پیدا می‌کنند تا منابع مالی خود را افزایش دهند. این دلایل می‌تواند حفظ یا افزایش قدرت رقابت در بازار، جلوگیری از خروج نقدینگی زیاد از شرکت، توسعه فعالیت های شرکت، اصلاح و بهبود ساختار مالی و … باشد. همانطور که گفته شد افزایش سرمایه یکی از ابزار های تأمین منابع مالی است و بسته به این که این تأمین مالی از چه منابعی صورت می‌گیرد روش های مختلفی دارد. در دامه به توضیح هر یک از انواع افزایش سرمایه می‌پردازیم.

انجام افزایش سرمایه چه مراحلی دارد؟

همانطور که گفته شد هدف از افزایش سرمایه کسب منابع مالی جدید است. پس واضح است که در مرحله اول این هیئت مدیره شرکت هست که بر اساس اهداف مدنظر تصمیم می‌گیرد که افزایش سرمایه نیاز است. پس مرحله نخست برای انجام افزایش سرمایه، ارائه پیشنهاد در خصوص افزایش سرمایه از سوی هیئت مدیره به همراه دلایل و مستندات کافی می‌باشد. پس از آن حسابرس و بازرسان قانونی شرکت با بررسی مدارک و مستندات ارائه شده از سوی هیئت مدیره امکان افزایش سرمایه را بررسی می‌کنند و در صورتی که منعی برای آن نباشد ادامه فرایند افزایش سرمایه طی می‌شود. در مرحله سوم هیئت مدیره سهامداران را به مجمع عمومی فوق العاده در خصوص تصویب افزایش سرمایه دعوت می‌کند و پیشنهاد خود را به اطلاع سهامداران می‌رساند. در صورتی که اکثریت سهامداران با تصویب افزایش سرمایه موافقت نمایند، شرکت درخواست مجوز افزایش سرمایه را تنظیم و برای سازمان بورس ارسال می‌کند. در نهایت آخرین مرحله، صدور مجوز افزایش سرمایه از سوی سازمان بورس است و پس از آن شرکت در طی یک فرصت 60 روزه مجاز است تا افزایش سرمایه مدنظرش را اجرا کند.

 

 [یک مقاله جالب دیگر در همین رابطه بخوانید: انواع مجامع بورسی] 

 

انواع افزایش سرمایه چیست؟

افزایش سرمایه بسته به محل تأمین منابع مالی به 4 نوع مختلف تقسیم می‌شود:

  • از محل تجدید ارزیابی دارایی ها
  • از محل سود انباشته
  • از محل آورده نقدی و مطالبات
  • از محل صرف سهام

پس از افزایش سرمایه قیمت سهام کاهش می‌یابد اما از آنجا که نباید تغییری در درصد مالکیت سهامداران رخ دهد تعداد سهام سهامداران افزایش می‌یابد. این که قیمت و تعداد سهام شما پس از افزایش سرمایه چگونه تغییر می‌کند بسته به نوع و هم چنین درصد افزایش سرمایه صورت گرفته از فرمول مخصوص به خود محاسبه می‌شود. در ادامه به توضیح هر یک از 4 روش فوق و نحوه محاسبه تغییرات قیمت و تعداد سهام سهامداران خواهیم پرداخت.

افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی ها

با گذشت زمان، ارزش دارایی های شرکت با تورم سالانه افزایش می‌یابد. در روش افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی، شرکت به ارزیابی مجدد دارایی های مشهود خود نظیر زمین، املاک و مستغلات، ماشین آلات و دستگاه های تولیدی و …. می‌پردازد و با این کار ارزش دارایی های شرکت در صورت های مالی شرکت افزایش می‌یابد و از آنجا که بدهی های شرکت همان مقدار است و طبق اصول حسابداری وضعیت مالی شرکت باید تراز باقی بماند، لازم است تا سرمایه شرکت تغییر کرده و افزایش یابد. پس در این روش هیچ پول جدیدی وارد شرکت نشده و سرمایه شرکت صرفاً از محل تجدید ارزیابی صورت پذیرفته است. نحوه محاسبه قیمت و تعداد سهام سهامداران در این شیوه افزایش سرمایه بدین صورت است که به هر درصدی که افزایش سرمایه اتفاق بیوفتد، قیمت هر سهم به همان میزان کاهش و تعداد سهام شما به همان میزان افزایش می‌یابد.

افزایش سرمایه از محل سود انباشته

مطابق قانون تجارت، تمام شرکت ها موظف هستند سالانه درصدی از سود به دست آمده از فعالیت های شرکت را نزد خود نگهداری کرده و آن را در حسابی با عنوان سود انباشته در صورت های مالی شرکت ثبت کنند. زمانی که این سود انباشته به میزان قابل توجهی افزایش یابد، شرکتی که قصد افزایش سرمایه دارد می‌تواند منابع مالی مورد نیاز برای افزایش سرمایه را از حساب سود انباشته تأمین کند. مزیت این روش در این است که نیاز نیست جریان نقدینگی جدیدی به شرکت وارد شود. پس به همان میزان که سرمایه شرکت افزایش می‌یابد، تعداد سهام سهامداران نیز بیشتر می‌شود و از آنجا که سهامداران برای این تعداد سهام جدید پولی پرداخت نکرده اند، به سهامی که در این روش به سهامدار تعلق می‌یابد سهام جایزه هم می‌گویند. نحوه تغییر قیمت و تعداد در این نوع افزایش سرمایه هم بدین صورت است که به همان درصد که قیمت کاهش می‌یابد، تعداد سهام جایزه به شما اختصاص داده می‌شود. برای مثال شرکتی که افزایش سرمایه 100% از محل سود انباشته بدهد قیمت سهام آن نصف و تعداد سهام شما دو برابر می‌شود. یا یک مثال دیگر، اگر شرکتی افزایش سرمایه 40% از محل سود انباشته بدهد و شما 100 سهم 2000 تومانی داشته باشید. پس از افزایش سرمایه قیمت سهم به 1428 تومان (40%) کاهش می‌یابد اما تعداد سهام نیز به 140 سهم (40%) افزایش می‌یابد و به جای 100 سهم 2000 تومانی، 140 سهم 1428 تومانی خواهید داشت.

افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات

در مواقعی که شرکت سود انباشته مناسب ندارد، دارایی های شرکت افزایش چندانی نداشته و یا شرکت می‌خواهد منابع مالی جدید ( نقدینگی جدید) به شرکت وارد کند، از محل آورده نقدی اقدام به افزایش سرمایه می‌نماید. در این روش برای آنکه سرمایه شرکت افزایش یابد، نیاز است اوراق جدیدی توسط ناشر (شرکت) منتشر و به فروش برسد. هم چنین شرکت حق استفاده از این اوراق را ابتدا به سهامداران فعلی شرکت می‌دهد. این اوراق حق تقدم سهام نامیده می‌شود و سهامداران شرکت ظرف مدت مجاز پذیره نویسی این اوراق که معمولاً 2 ماه می‌باشد، می‌توانند به دلخواه خود، تصمیم بگیرند که مایل هستند حق تقدم خود را به سهام اصلی تبدیل کنند یا این که آن را به فروش برسانند. اگر سهامدار بخواهد اوراق حق تقدمش به سهام اصلی تبدیل شود، باید به ازای هر حق تقدم مبلغ 1000 ریال را (که برابر است با ارزش اسمی هر سهم در بازار بورس ایران) در مدت تعیین شده به حساب شرکت واریز کند. در غیر این صورت می‌تواند در مدتی که اوراق حق تقدم قابلیت معامله دارد، آن را در بازار به فروش برساند. در طرف دیگر این ماجرا هم کسانی هستند که سهامدار شرکت در زمان افزایش سرمایه نبوده اند و اوراق حق تقدم به آنها اختصاص نیافته اما اکنون به هر دلیل تمایل دارند اوراق حق تقدم شرکت مذکور را خریداری کنند و یا از معامله آن در مدت زمان محدود پذیره نویسی کسب سود کنند و یا با پرداخت مبلغ اسمی (1000 ریال) به ازای هر ورقه حق تقدم به حساب شرکت، اوراق حق تقدم را به سهام اصلی بدل کنند.

اما اگر سهامداری در مدت 2 ماهه پذیره نویسی نه اوراق خود را به سهام اصلی تبدیل کند و نه آن را به فروش برساند چه؟ در این صورت پس از پایان مهلت پذیره نویسی، شرکت خودش اوراق حق تقدم استفاده نشده سهامداران را به فروش می‌رساند و پس از کسر کارمزد های مربوطه، مبلغ حاصل شده از فروش اوراق حق تقدم را به حساب سهامدار واریز می‌کند.

نحوه محاسبه قیمت و تعداد سهام پس از افزایش سرمایه به روش آورده نقدی کمی پیچیده تر است. برای مثال فرض کنید قیمت هر سهم شرکتی پیش از افزایش سرمایه 2000 تومان بوده و آن شرکت افزایش سرمایه 300% از محل آورده نقدی داده است. افزایش سرمایه 300 درصدی به این معناست که اگر سرمایه شرکت 100 میلیارد تومان بوده، اکنون با 300% افزایش (300 میلیارد تومان) به 400 میلیارد تومان تغییر کرده است و به ازای هر ورقه سهم، 3 ورقه حق تقدم منتشر شده است. یعنی شما پس از افزایش سرمایه شما به ازای هر سهم، یک سهم و 3 حق تقدم خواهید داشت.

خب تکلیف تعداد مشخص شد. اما قیمت ها چگونه تعیین می‌شود؟ خاطرتان هست که قیمت اسمی هر سهم 100 تومان (1000 ریال) بود و هم چنین مشخص شد که شما به ازای یک سهم، اکنون یک سهم و 3 حق تقدم دارید (مجموعاً 4 ورقه اوراق بهادار). اکنون برای محاسبه قیمت جدید هر سهم این گونه عمل می‌کنیم: قیمت هر سهم 2000 تومان بوده و 3 حق تقدم 100 تومانی هم به آن اضافه شده که مجموع آن می‌شود 2300 تومان. حال 2300 تومان را بر 4 ( مجموع اوراق بهادار جدید) تقسیم می‌کنیم و حاصل می‌شود 575 تومان. پس قیمت هر سهم پس از افزایش سرمایه از 2000 تومان به 575 تومان کاهش می‌باید و قیمت هر حق تقدم هم می‌شود 475 تومان (575 تومان منهای 100 تومان ارزش اسمی سهم).

افزایش سرمایه از محل صرف سهام

این روش تا حدی مشابه روش قبلی است و همانند روش آورده نقدی با ورود نقدینگی جدید به شرکت همراه است. در این روش همانند روش قبلی، تأمین منابع مالی از انتشار اوراق بهادار جدید و فروش آنها از طریق پذیره نویسی صورت می‌گیرد. اما تفاوت اصلی در فرمول تعیین قیمت اوراق جدید است. در روش قبلی اوراق جدید را حق تقدم نامیدیم و فرمول محاسبه قیمت آن را نیز گفتیم. اما نحوه محاسبه قیمت اوراق جدید در افزایش سرمایه به روش صرف سهام ساده تر است. در این روش قیمت اوراق جدید برابر است با مابه التفاوت قیمت بازاری و قیمت اسمی سهام مورد نظر. برای نمونه در همان مثال قبلی که قیمت هر سهم 2000 تومان بود، اگر افزایش سرمایه به روش صرف سهام باشد، قیمت سهام جدید برابر است با 1900 تومان (مابه التفاوت 2000 ارزش بازاری و 100 تومان ارزش اسمی). فروش سهام جدید می‌تواند با حفظ حق تقدم باشد، یعنی همانند روش قبل، اوراق منتشر شده جدید تنها در اختیار سهامداران شرکت قرار گیرد و یا با سلب حق تقدم باشد، یعنی شرکت بدون اینکه برای سهامداران قبلی امتیاز حق تقدم قائل باشد، اوراق جدید را به صورت عمومی پذیره نویسی کند.

نکته پایانی و مهم

اگر دقت کرده باشید متوجه شده اید که در هیچ یک از انواع افزایش سرمایه دارایی شما تغییری نمی‌کند و به هر میزانی که به تعداد سهام شما اضافه می‌شود، به همان میزان هم قیمت سهم کاهش می‌یابد. پس این باور که افزایش سرمایه به خودی خود باعث کسب سود خواهد شد اشتباه است. افزایش سرمایه 100% به این معنی نیست که سهامداران پس از افزایش سرمایه 100% سود کسب می‌کنند. بلکه صرفاً به این خاطر که قیمت سهم کاهش یافته، سهام آن شرکت مستعد رشد قیمتی در میان مدت و بلند مدت خواهد بود. برای مثال اگر شرکتی افزایش سرمایه 100% بدهد و شما 1 سهم هزارتومانی داشته باشید پس از افزایش سرمایه دو سهم پانصدتومانی دارید و زمانی به سود 100% خواهید رسید که قیمت هر سهم با رشد در میان مدت و بلند مدت، از پانصد تومان مجدداً به قیمت هزار تومان برسد و دارایی شما بشود دو سهم هزار تومانی تا 100% سود کسب کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *